Oto pełna treść informacji, zamieszczonej dzisiaj na stronie MEN:
Większe możliwości reagowania na zagrożenia, silniejsza ochrona prawna nauczycieli oraz jasne zasady bezpieczeństwa w szkołach i przedszkolach. Ministerstwo Edukacji Narodowej skierowało do konsultacji publicznych projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw. Proponowane rozwiązania mają zwiększyć bezpieczeństwo uczniów, nauczycieli i pozostałych pracowników szkół oraz placówek oświatowych.
Dyrektor szkoły odpowiada za bezpieczeństwo uczniów i pracowników. Obowiązujące przepisy nie zawsze dają mu jednak wystarczające możliwości reagowania na zagrożenia, np. gdy pojawia się podejrzenie, że na teren szkoły wniesiono niebezpieczny przedmiot.
Ministerstwo Edukacji Narodowej proponuje zmiany, które mają umożliwić skuteczniejsze działanie w takich sytuacjach. Projekt ustawy przewiduje również wzmocnienie ochrony prawnej nauczycieli, którzy doświadczają agresji lub przemocy w związku z wykonywaną pracą.
Kontrola plecaka w uzasadnionych przypadkach, a nie codzienne przeszukiwanie uczniów
Jednym z proponowanych rozwiązań jest umożliwienie dyrektorowi szkoły lub upoważnionemu przez niego pracownikowi sprawdzenia zawartości plecaka, torby lub odzieży wierzchniej ucznia. Uprawnienie ma dotyczyć także osób z zewnątrz wchodzących na teren szkoły lub placówki albo na jej terenie przebywających.
Nie chodzi o rutynowe, codzienne kontrole plecaków ani o przeszukiwanie osobiste uczniów. Chodzi o możliwość zareagowania w przypadkach zagrożenia.
Projekt ustawy nie przewiduje kontroli osobistej. Oznacza to, że dyrektor ani pracownik szkoły nie otrzymają uprawnień do sprawdzania ciała ucznia czy odzieży innej niż wierzchnia.
Kontrola zawartości bagażu i odzieży wierzchniej będzie musiała odbywać się z poszanowaniem godności i innych dóbr osobistych osoby kontrolowanej.
Projekt ustawy określa również sposób postępowania w przypadku znalezienia niebezpiecznych przedmiotów. Dyrektor lub upoważniony pracownik będzie zobowiązany do ich odebrania i zabezpieczenia, a następnie powiadomienia Policji i przekazania jej tych przedmiotów. W przypadku niepełnoletniego ucznia powiadomieni zostaną także rodzice i sąd rodzinny.
Jeżeli osoba odmówi poddania się kontroli, projekt ustawy przewiduje zawiadomienie Policji.
Proponowane przepisy umożliwią również korzystanie z urządzeń wykrywających obecność metalu. Nie oznacza to obowiązku instalowania bramek wykrywających metal we wszystkich szkołach.
Większa ochrona prawna i konkretna pomoc dla nauczycieli
Ministerstwo Edukacji Narodowej chce, aby nauczyciel, który padł ofiarą przemocy lub gróźb w związku ze swoją pracą, miał nie tylko ochronę wynikającą z przepisów, ale także dostęp do konkretnej pomocy.
Projekt ustawy przewiduje cztery zmiany w art. 63 Karty Nauczyciela.
Po pierwsze – szersza ochrona prawna nauczycieli. Dziś nauczyciel korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych podczas wykonywania obowiązków służbowych lub w związku z nimi. Projekt ustawy zakłada, że ochrona ta będzie przysługiwała również wtedy, gdy ktoś zaatakuje nauczyciela z powodu wykonywanego zawodu, nawet poza szkołą.
Po drugie – obowiązek zgłoszenia przestępstwa. Już dziś dyrektor i organ prowadzący mają obowiązek występować w obronie nauczyciela. Projekt ustawy ma jednoznacznie wskazać, że gdy dowiedzą się o określonych przestępstwach popełnionych wobec nauczyciela, takich jak naruszenie nietykalności cielesnej, stosowanie przemocy lub gróźb czy znieważenie, będą zobowiązani zawiadomić Policję lub prokuraturę.
Po trzecie – bezpłatna pomoc prawna. Nauczyciel, który padnie ofiarą przestępstwa podczas wykonywania obowiązków służbowych, w związku z nimi lub z powodu wykonywanego zawodu, będzie mógł wystąpić o bezpłatną pomoc prawną w postępowaniu karnym.
Po czwarte – bezpłatna pomoc psychologiczna. Jeżeli podczas wykonywania obowiązków służbowych lub w związku z nimi dojdzie do zdarzenia bezpośrednio zagrażającego życiu lub zdrowiu nauczyciela, będzie on mógł wystąpić o bezpłatne wsparcie psychologiczne.
Zgodnie z projektem ustawy za zapewnienie pomocy prawnej i psychologicznej będzie odpowiadał organ prowadzący szkołę.
Projekt ustawy przewiduje również uporządkowanie zasad wstępu na teren szkół i placówek oświatowych.
Zasady wejścia i przebywania na terenie szkoły mają być obowiązkowo określane w jej statucie. Dotyczyć to będzie zarówno uczniów, jak i osób, które nie są uczniami ani pracownikami danej szkoły.
Podobne rozwiązania przewidziano dla przedszkoli. Ich statuty mają określać nie tylko zasady przyprowadzania i odbierania dzieci, ale również zasady przebywania na terenie przedszkola innych osób.
Zmiany mają pomóc dyrektorom w organizacji bezpiecznego funkcjonowania placówek i ograniczaniu nieuprawnionego dostępu do ich budynków.
Skuteczniejsza ochrona dzieci w szkołach i placówkach niesamorządowych
Projekt ustawy zakłada także wzmocnienie ochrony dzieci i młodzieży w szkołach oraz placówkach prowadzonych przez podmioty inne niż jednostki samorządu terytorialnego.
Jedną z proponowanych zmian jest wcześniejsza weryfikacja niekaralności osób zamierzających prowadzić szkołę lub placówkę, a także jej przyszłego dyrektora i pracowników pedagogicznych. Sprawdzenie ma następować już na etapie ubiegania się o zezwolenie na prowadzenie placówki lub wpis do ewidencji.
Projekt ustawy przewiduje również rozwiązania umożliwiające sprawniejsze prowadzenie kontroli w szkołach i placówkach niepublicznych oraz skuteczniejsze reagowanie na nieprawidłowości.
Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw został skierowany do konsultacji publicznych i uzgodnień międzyresortowych.
Ustawa o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw – PROJEKT –TUTAJ
Źródło: www.gov.pl/web/edukacja/
Poniżej zamieszczam obszerną informację z fb-profilu Oktawii Gorzeńskiej”
12 października 2026
Szanowni Państwo,
podjęłam decyzję o zakończeniu pełnienia funkcji wiceprezydentki Gdyni i złożyłam na ręce Pani Prezydent rezygnację z dniem 12.11.2026. To krok zamykający ważny etap mojej drogi zawodowej.
Dziękuję Pani Prezydent za zaproszenie do współpracy. Był to czas intensywnej pracy i wyzwań, ale również konkretnych osiągnięć, wypracowanych wspólnie z zespołami miejskich instytucji i partnerami. Wśród najważniejszych chciałabym wskazać:
Doprowadzenie procesu wpisu Modernistycznego Centrum Gdyni na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO – historyczne osiągnięcie dla miasta, będące rezultatem wieloletniej pracy wielu osób.
Rozwój gdyńskiej edukacji – prace nad Gdyńską Polityką Edukacyjną, zwiększenie wsparcia psychologiczno-pedagogicznego, przeznaczenie dodatkowych środków dla szkół specjalnych i przedszkoli oraz rozwijanie Strefy Rodzica. Zainicjowanie i wdrażanie Szkolnych Festiwali Nauki, projektów uczniowskich oraz wydarzeń dla kadry zarządzającej i pedagogicznej. Przeznaczenie środków na strefy relaksu. Przekazanie nowej siedziby Gdyńskiemu Ośrodkowi Doskonalenia Nauczycieli i uruchomienie dyżurów konsultanta ds. wychowawczych. Przygotowanie nowych projektów, w tym dotyczących rozwoju poradni psychologiczno-pedagogicznych (utworzenie filii poradni). Prace nad regulaminami i procedurami, między innymi nad aktualizacją finansowanych form dokształcania, oraz przekazanie dyrektorom środków z odpisu według zgłaszanych potrzeb, co pozwoliło zwiększyć jego wykorzystanie. Porządkowanie spraw związanych z Funduszem Zdrowotnym, organizację transparentnych konkursów na dyrektorów szkół, przedszkoli i placówek oświatowych oraz uruchomienie procesów kontroli w placówkach.
Rozwój szkolnictwa zawodowego – utworzenie szkoły branżowej II stopnia, uruchomienie klasy mundurowej, pozyskanie atestu GIT dla warsztatów spawalniczych oraz rozwijanie CERKAdE – Centrum Rozwoju Kompetencji dla Energetyki. Wprowadzenie nowej formuły Giełdy Uczniowskiej, zainicjowanie Tygodnia Zawodowców oraz badań tego obszaru gdyńskiej edukacji.
Wzmacnianie sprawczości młodzieży – utworzenie sieci samorządów uczniowskich, rozwijanie rzecznictwa praw uczniowskich i rozpoczęcie prac nad Gdyńską Polityką Młodzieżową.
Poprawę warunków wynagradzania i pracy– wprowadzenie procentowego dodatku motywacyjnego dla nauczycieli, podwyższenie dodatku za wychowawstwo, wzrost wynagrodzeń pracowników administracji i obsługi oraz sfinalizowanie prac nad układem zbiorowym, który czeka na podpis. Oddanie 100% dochodów własnych do dyspozycji dyrektorów. Podniesienie wynagrodzeń pracowników CUPSZ.
Prace nad skutkami niżu demograficznego – przygotowanie dokumentu z danymi nadającego kierunek działań i zainicjowanie procesu obejmującego uszczelnianie obwodów szkół, działania dotyczące liczebności oddziałów, likwidację pierwszego przedszkola oraz wytyczenie i podjęcie kolejnych kroków.
Inwestycje, remonty i bezpieczeństwo – rozbudowę Przedszkola nr 58 i filii żłobka, a także podejmowanie działań w celu stworzenia spójnego systemu monitorowania potrzeb remontowych, dotychczas koordynowanych w sposób rozproszony. Rozwijanie systemowych rozwiązań dotyczących bezpieczeństwa placówek.
Współpracę społeczną – działalność Gdyńskiej Rady Kobiet, rozwijanie polityki równego traktowania oraz inicjatywy integracyjne, w tym projekt „Gdynia – Miasto Otwarte”. Wsparcie społeczności osób z doświadczeniem migracji poprzez działalność Miejsca Otwartego.
Rozwijanie ekosystemu współpracy na rzecz edukacji i rozwoju – uruchomienie Centrum Samorządowej Transformacji Energetycznej (CSTE) oraz działań z pracodawcami, w tym prac nad przygotowaniem Branżowego Centrum Umiejętności dla branży morskiej.
Część tych przedsięwzięć przyniosła już wymierne rezultaty, inne wymagają dalszej pracy i konsekwencji. Mam nadzieję, że będą kontynuowane i rozwijane.
Za każdym z tych działań stoją ludzie. Dyrektorkom i dyrektorom, naczelniczkom i naczelnikom, kierowniczkom, nauczycielkom i nauczycielom, pracownikom miejskich instytucji oraz przedstawicielom organizacji społecznych, w szczególności związków zawodowych, a także uczelni i biznesu serdecznie dziękuję za współpracę, profesjonalizm i zaangażowanie.
Dziękuję Pani Prezydent, Pani Skarbnik, Radnym oraz przedstawicielom innych samorządów za możliwość poznania i doświadczenia różnych wymiarów pracy samorządowej. Panu Marszałkowi oraz Panu Senatorowi dziękuję za wsparcie w wymagającym procesie wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Mieszkankom i mieszkańcom Gdyni dziękuję za rozmowy, pomysły, zaufanie i konstruktywną krytykę.
Pozostaję związana z Gdynią, a zakończenie pełnienia funkcji nie oznacza końca mojego zaangażowania w sprawy miasta.
Wierzę, że spotkamy się przy kolejnych działaniach.
Źródło: www.facebook.com/gorzenska/
x x x
A to post, jaki Oktawia Gorzeńska zamieściła tam dzisiaj – 13 października 2026
Od wczoraj czytam Wasze komentarze i wiadomości, odbieram telefony. Nie spodziewałam się tylu ciepłych słów i takiej życzliwości. Jestem wzruszona. Wasze wsparcie wiele dla mnie znaczy i dodaje mi otuchy w tym ważnym momencie. Nie wszystkim zdążyłam jeszcze odpowiedzieć, ale za każdą wiadomość, rozmowę i dobre słowo serdecznie dziękuję. Dobrze, że jesteście.
Przede mną nowe studia, program rozwojowy oraz spotkania i działania wokół edukacji medialnej, liderstwa i polityki młodzieżowej. To również czas układania planów zawodowych na przyszłość.
W tym wszystkim chcę też zadbać o zdrowie, które ostatnio wymagało więcej uwagi.
Do zobaczenia!
Źródło: www.facebook.com/gorzenska/
Dzisiaj proponuję najnowszy tekst Danuty Sterny – oczywiście zaczerpnięty z Jej bloga „OK NAUCZANIE”:
Zmartwienia nauczyciela
Rys. Danuta Sterna
Jak radzić sobie z trudnymi uczniami, wymagającymi rodzicami i nadmiarem obowiązków, aby nauczycielskie zmartwienia nie odbierały nam spokoju?
Mimo że nie uczę już od pewnego czasu, nadal zdarza mi się budzić w nocy z powodu wizji nieprzygotowanej lekcji, źle zachowujących się uczniów czy rodzica pełnego pretensji. Taki sen może konkurować jedynie ze snem o zdawaniu matury i całkowitej pustce w głowie.
Nauczyciele mają wiele powodów do zmartwień. Lista byłaby długa, ale narzekanie niewiele zmienia. Ważniejsze jest to, jak te zmartwienia pokonać.
Warto się przygotować, aby nieprzewidywalne sytuacje były łatwiejsze do opanowania.
1. Zachowanie uczniów
Przeszkadzający uczeń to zmora nauczania. Jego zachowanie powoduje, że inni uczniowie przestają się uczyć i zwracają uwagę na jego zachowanie. Część z nich ma dobrą zabawę (o to często przeszkadzającemu chodzi), a część oczekuje dobrej reakcji nauczyciela. Doświadczony nauczyciel może myśleć, że umie już panować nad klasą, ale niestety uczniowie mają nieograniczone pomysły na rozrabianie.
Miałam kiedyś w II klasie liceum ucznia, który w pewnej chwili otwierał okno i wychodził przez nie (szczęśliwie sala była na parterze), a następnie wracał na kolanach przez drzwi. Zabawa dla uczniów była przednia.
Jednak nawet destrukcyjne zachowanie jest formą komunikacji. Uczniowie mogą chcieć zwrócić na siebie uwagę, której nie mają w domu, lub wyrażać bunt przeciwko temu, że mało rozumieją z lekcji.
Aby zorientować się w powodach złego zachowania, warto zadać sobie pytania:
– Co ja (nauczyciel) robiłem, kiedy zaczęło się zamieszanie? Co robili uczniowie?
– Czy istnieje jakiś schemat, który wyjaśnia, jak rozpoczyna się dezorganizacja lekcji? Czy istnieją podobieństwa między incydentami, a jeśli tak, to jakie?
– Czy za zamieszaniem stoją ci sami uczniowie, czy też ma ono szerszy zasięg?
– Co dzieje się w trakcie zajęć, gdy pojawia się niewłaściwe zachowanie? Czy uczniowie tracą zaangażowanie w lekcję, czy raczej wyrażają znudzenie lub dezorientację?
Odpowiedzi na te pytania przygotowują nauczyciela na następny „atak” ze strony ucznia. Zastępują panikę postawą nastawioną na rozwiązywanie problemów. Oto trzy najczęściej występujące zakłócenia i sposoby radzenia sobie z nimi:
– Jeśli złe zachowanie ma na celu przede wszystkim skupienie na sobie uwagi, można podjąć próbę przyjacielskiej rozmowy z uczniem i zapewnić mu uwagę w inny sposób. Rozmowa powinna być zawsze prowadzona w cztery oczy. Zawstydzanie ucznia lub publiczne karanie zwykle tylko wzmaga złe zachowania.
– Niewłaściwe zachowanie często jest wyrazem buntu wynikającego z niezrozumienia polecenia lub niemożności wykonania zadania. Jeśli tak się dzieje, warto zlokalizować problem i ponownie coś wyjaśnić.
– Również częstym trudnym zachowaniem jest odmowa ze strony ucznia. Wielu nauczycieli żyje w strachu przed uczniami, którzy kategorycznie odmawiają wykonania jakiejkolwiek pracy. Warto mieć plan, co zrobię, gdy uczeń odmówi. Na temat odmowy napisałam osobny artykuł: 9 pomysłów na radzenie sobie z odmową ucznia
Odmowa ze strony ucznia może przerodzić się w walkę o władzę, której zdecydowanie trzeba unikać, ponieważ zawsze jest to sytuacja przegrana dla nauczyciela. Pewnym rozwiązaniem jest postawienie ucznia przed wyborem i pozwolenie mu na decydowanie. Takie podejście działa o wiele lepiej niż jakakolwiek konfrontacja z uczniem. Pomaga również spokojne wyjaśnienie uczniowi konsekwencji nieukończenia pracy. Wyjaśnienie ma wyrażać troskę, a nie groźbę.
2. Mnóstwo pracy, brak czasu
Wiele czasu zajmuje nauczycielowi sprawdzanie i ocenianie prac uczniów.
Wiemy, że nauczyciel pracuje dużo w domu, przygotowuje lekcje, sprawdza prace, planuje nauczanie, kontaktuje się z rodzicami, doskonali swój warsztat pracy itd.
Warto planować zadania do wykonania i czas, jaki danemu zadaniu poświęcimy. Nie zabierać się za wykonywanie kilku zadań naraz ani nie próbować robić wszystkiego natychmiast.
Na przykład można wyznaczyć sobie określony czas na odpowiadanie na e-maile od rodziców. Jeśli nie uda się wykonać zadania w wyznaczonym czasie, można przenieść je na inny termin.
Gdy coś pojawia się poza wyznaczonym blokiem czasowym i wydaje się pilne, warto się zatrzymać i poczekać z wykonaniem zadania do czasu przeznaczonego na tego rodzaju czynności. W sprawie sprawdzania i oceniania prac warto poinformować uczniów, kiedy otrzymają wyniki.
3. Kontakty z dyrekcją
Nauczyciel może czuć się zobowiązany do wykonywania wszelkich poleceń dyrektora. Mogą one zaburzać pracę nauczyciela. Oto kilka przykładów, co można zrobić:
– Jeśli dyrektor proponuje szkolenia, które nie są nauczycielowi potrzebne, można zaproponować pomoc w zaplanowaniu wewnętrznego kształcenia zawodowego, które będzie istotne i możliwe do zastosowania w praktyce nauczycielskiej.
– Jeśli prośba przełożonego nie jest jasna, można poprosić o spotkanie i omówienie jej oraz wspólne rozważenie jej zasadności i sposobu realizacji.
– Jeśli coś wydaje się trudne lub zbyt trudne do wykonania, można szczerze i uprzejmie poprosić o pomoc.
– Warto zrozumieć trudną i odpowiedzialną rolę dyrektora, który ponosi odpowiedzialność za wszystko, co dzieje się w szkole. Warto też docenić jego pracę.
4. Rodzice
Rodzice bywają różni. Niestety stają się coraz bardziej wymagający. Z mojego punktu widzenia kluczowe jest przekonanie ich o tym, że chcemy dobrze dla ich dziecka.
Zwykle zaczynałam rozmowy z rodzicami, zadając im pytanie: „Co dobrego może mi Pani/Pan powiedzieć o swoim dziecku?”. Nie było to łatwe pytanie dla rodzica. Przeważnie był zaskoczony i mówił: „On jest bardzo zdolny, ale okropnie leniwy”.
Potem starałam się z rodzicami utrzymywać kontakt. Po lekcjach w danym dniu pisałam SMS-y z krótkim komunikatem, na przykład: „Janek dziś bardzo dobrze rozwiązał zadanie” lub „Marysia pomagała dziś skutecznie koleżance” itp. Zawsze były to komunikaty pozytywne, te inne zostawiałam na rozmowę w cztery oczy. Budowało to dobre relacje z rodzicami. Starałam się, aby te komunikaty kierować do różnych rodziców, a nie stale do tych samych. Zajmowało mi to tylko kilka minut.
Ostatnio rozmawiałam z nauczycielem fizyki i matematyki w szkole w Nowym Kawkowie – Andrzejem Lisowskim. On postępuje inaczej z komunikatami i warto skorzystać z jego praktyki. Otóż nazywa ten komunikat: Zwykły dzień z życia szkoły. W nim opisuje, co działo się w szkole, i wysyła go mailem do wszystkich rodziców, aby porozmawiali ze swoimi dziećmi, i sprawdzili, czy opisane sytuacje dotyczą ich dziecka. Dzięki temu rodzice są włączeni w sprawy szkoły, a komunikat nie jest oskarżeniem konkretnych osób. Wiele spraw zmierza (zdaniem nauczyciela) do rozwiązania problemów, co zawsze jednak zajmuje czas.
Nauczyciele mają wiele powodów do obaw i udawanie, że jest inaczej, niczego nie zmienia. Jednak kiedy przyjrzymy się bezpośrednio temu, co nas niepokoi, możemy zaplanować naszą reakcję. Być może nie będziemy w stanie kontrolować każdego scenariusza, ale możemy się przygotować, poprosić o wsparcie i przypomnieć sobie, że rzeczy, których się boimy, często stają się łatwiejsze do opanowania, gdy tylko się z nimi zmierzymy.
Inspiracja artykułem Miriam Plotinsky
Źródło: www.oknauczanie.pl
Dzisiaj na „Portalu dla Edukacji” zamieszczono wywiad z Dr hab. Tomaszem Knopikiem, prof. UMCS, który w rozmowie z osobą prowadzącą wywiad dzielił się swoimi opiniami na temat metod, jakie stosuję szkoły i cały system oświatowy w pracy z uczniem zdolnym. Oto obszerne fragmenty tego wywiadu i link do jego pełnej wersji:
Szkoły gubią potencjał zdolnych uczniów. Edukacja ma poważną lukę
Talenty powstają wtedy, gdy do uzdolnień dodamy ponadprzeciętne, wybitne osiągnięcia. Krystalizuje się to w systemie szeroko rozumianej edukacji: formalnej i pozaformalnej. Talent nie rozwinie się sam, potrzebuje kompleksowej ścieżki wsparcia – mówi psycholog dr hab. Tomasz Knopik, prof. UMCS.
– Czy to, że uczeń jest zdolny, oznacza, że poradzi sobie w szkole sam?
Dr hab. Tomasz Knopik, prof. UMCS: – Jest to pewien mit. Bo kto powiedział, że osoby zdolne nie mają żadnych trudności? Często są to osoby podwójnie wyjątkowe – oprócz zdolności mają inne indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne.
Z mojego punktu widzenia ważna jest równowaga psychiczna osób zdolnych. Gdy patrzymy na dynamikę ich rozwoju, bardzo często rozwój poznawczy wyprzedza rozwój osobowościowy, emocjonalny i społeczny. Dziecko szybko się uczy, dużo wie o świecie. Jednak ta akceleracja rozwoju poznawczego nie idzie w parze z równie szybkim rozwojem w innych sferach. Pojawia się rodzaj asynchronii rozwojowej.
– Gdzie taki uczeń powinien się znaleźć w systemie? Czy należy go w szkole przenieść do grupy starszej, aby nie nudził się na zajęciach, czy pozostawić w tej odpowiedniej do wieku biologicznego, by przebywał w grupie rówieśników? Nie ma jednej gotowej odpowiedzi.
– W projekcie realizowanym przez Fundację Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Lublinie TalentON staraliśmy się pokazać, że wymaga to bardzo dobrego rozeznania zasobów poznawczych, emocjonalnych i motywacyjnych danej osoby oraz uważnego planowania ścieżki wsparcia. Zależy nam na ujęciu holistycznym: uwzględnieniu życia towarzyskiego, budowaniu pasji, stymulowania ciekawości poznawczej, ale też dbania o zdrowie fizyczne i zrównoważoną dietę. Chodzi o to, by wskazać konkretne obszary wymagające zaopiekowania, bo zlekceważone – mogą stać się czynnikiem hamującym rozwój. A przecież chcemy zapobiegać marnowaniu kapitału ludzkiego. Osoby zdolne bywają redukowane do sfery poznawczej – wychodzi się z założenia, że skoro uczeń jest łebski, to sobie poradzi. Tymczasem w naszych profilach diagnostycznych widzimy osoby, które co do zasady nie radzą sobie dobrze i mają wiele uświadomionych bądź nieuświadomionych trudności.
[…]
– Jak w takim razie skutecznie rozpoznać ucznia zdolnego i pomóc mu rozwinąć talent?
– Najlepszą praktyką jest odniesienie się do modelu trójpierścieniowego Renzulliego.
Po pierwsze: ponadprzeciętny potencjał poznawczy. Trend w badaniach edukacyjnych odchodzi od fetyszyzowania IQ na rzecz profilu funkcjonalnego – zamiast jednego wskaźnika mierzymy różne procesy poznawcze (percepcję, uwagę, pamięć, myślenie, funkcje językowe) i przyglądamy się konfiguracji tych cech. Do takiej oceny funkcjonalnej służą bezpłatne narzędzia dostępne w polskim systemie psychologiczno-pedagogicznym, np. aplikacja KAPP opracowana przez zespół naukowców z IBE i Uniwersytetu SWPS.
Drugi aspekt to twórczość – jeden z kluczowych katalizatorów przeobrażania się zdolności w uzdolnienia. Rozumiemy przez to oryginalność myślenia, giętkość poznawczą, tolerancję ryzyka poznawczego i odwagę do wdrażania pomysłów. Do tego dochodzi otwartość na nowe problemy i naturalna zdolność do zadawania pytań i zadziwiania się światem.
Trzeci komponent to zaangażowanie zadaniowe, czyli między innymi ciężka praca. To aspekt bardzo niedoceniany przez nauczycieli, rodziców i samych uczniów. Panuje stereotyp, że osoba bardzo zdolna nie musi ciężko pracować. Tymczasem tam, gdzie pojawia się wybitność, ciężka praca jest po prostu niezbędna i jest elementem koniecznym do przejścia ze zdolności na poziom uzdolnień, a szczególnie talentu.
Za diagnozą w systemie powinno iść odpowiednie wsparcie. Obecnie gubimy ten ciąg dalszy – wydaje się papier w poradni psychologiczno-pedagogicznej (pokazujący np. ponadprzeciętny iloraz inteligencji), który trudno powiązać z planem działania i zasobami zewnętrznymi, a które mogłyby stanowić istotną pomoc dla samego dziecka, jak i jego rodziców i nauczycieli. Wyniki diagnostyczne powinny bowiem stanowić rodzaj rozwojowego GPS-u.
– Jak obecnie wygląda wsparcie dla uczniów zdolnych w polskim systemie edukacji?
– W Polsce dominuje narracja, że wspieramy uczniów z różnego rodzaju trudnościami rozwojowymi, nie pozostawiając miejsca na wspieranie osób zdolnych. Zgadzam się z tym, że za mało wspieramy osoby zdolne, ale absolutnie protestuję, że dzieje się tak dlatego, że pomagamy innym uczniom ze SPE (specjalne potrzeby edukacyjne). Tutaj nie może być mowy o podejściu albo-albo.
Gdyby zastanowić się nad metodyką wspierania osób zdolnych w Polsce, to choć istnieją programy lokalne (np. zDolny Ślązak, Zdolni z Pomorza), nie mamy centralnego systemu wspierania uczniów zdolnych. Są wydawane orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dla osób z niepełnosprawnością intelektualną, zaburzeniami ze spektrum autyzmu, czy z tytułu niepełnosprawności sensorycznej. W systemie nie mamy natomiast orzeczenia wydawanego z tytułu posiadania ponadprzeciętnych uzdolnień. Pamiętajmy, że orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego uruchamia dodatkowe środki finansowe na wsparcie.
Prawo oświatowe pozwala na indywidualny program lub tok nauki, ale korzysta z niego w zasadzie promil potrzebujących: ok. 6000 osób na wszystkich etapach edukacji w całej Polsce. Bardzo często jest to powiązane z kształceniem artystycznym – z indywidualnego toku kształcenia korzystają najczęściej osoby, które z racji konkursów muzycznych, czy przeglądów nie pojawiają się w szkole. Jeśli chodzi o uczniów z innego rodzaju uzdolnieniami, bardzo rzadko korzystają z takiego rozwiązania. Jedyny instrument wprost adresowany do osób zdolnych nie cieszy się zatem zbyt dużą popularnością, m.in. dlatego, że nie idzie za nim odpowiednie finansowanie. […]
W dalszej części wywiadu podjęto jeszcze takie tematy:
> Olimpiady nie mogą być uniwersalnym narzędziem dla wszystkich […]
> Szkoły powinny tworzyć przestrzeń uczenia się dla uczniów zdolnych z różnych klas […]
Prof. Tomasz Knopik jest jednym z autorów monografii „Zdolności w rozwoju. Od kompleksowej diagnozy do programu zrównoważonego wspierania uczniów zdolnych”. Jest ona dostępna bezpłatnie na stronie Fundacji Oddziału PAN w Lublinie.
Cały tekst „Szkoły gubią potencjał zdolnych uczniów. Edukacja ma poważną lukę” – TUTAJ
Źródło: www.portalsamorzadowy.pl/edukacja/
Nie mogłem zdecydować inaczej, jak tylko, że zamieszczę na OE ten tekst Tomasza Pintala, kiedy tylko zapoznałem się z nim na Jego fb-profilu
Powiadasz Tomaszu, że naprawdę wiesz co można zrobić, aby matematyka była ciekawsza, bardziej przyjazna oraz dająca większe możliwości rozwijania potencjału dzieci… i to nie tylko tego w obszarze matematyki czy też poprzez edukację matematyczną?
Tak, wiem. Nie wiem na ile jest to realne do zastosowania na dużą skalę, ale wiem, że to jest KIERUNEK w którym musimy (!) podążać, o ile chcemy, aby matematyka była nauką, która jest nie tylko doceniana przez ludzi jako coś szalenie istotnego w naszej nauce (science) oraz kulturze, ale także jako nauka (subject), która kojarzy się z tym, że możemy różne rzeczy odkrywać (discover), testować (experiment) oraz jak najlepiej integrować z innymi przedmiotami (integration).
Od zawsze jestem zwolennikiem podejścia opartego na DWÓCH FILARACH. Jeśli nauka ma być czymś wartościowym to musi ona łączyć dwa aspekty: pracę (wysiłek) oraz zabawę (radość).
Jeśli brakuje dowolnego z nich, to proces nauki nie jest taki jak być powinien. Oczywiście niekiedy sytuacja wymaga tego, aby jeden z tych aspektów mocniej przeważał czy też dominował nad drugim, ale dobrze byłoby, aby w miarę możliwości były one w tak zwanej dynamicznej równowadze. Przywołam symbol „Jin i Jang” (pisany także jako „Yin i yang), który symbolizuje zarówno (dynamiczną) równowagę, a jednocześnie dwie przeciwstawne siły, które wzajemnie się dopełniają czy uzupełniają. Teraz spróbujmy sobie wyobrazić, że ten symbol zawiera kolor WHITE jako symbol pracy (wysiłku), zaś BLACK jako symbol zabawy (radości). Mam nadzieję, że teraz kochani rozumiecie sens tego o czym wspomniałem. Ja zawsze powtarzam moim uczniom, ale i rodzicom, że efektywny proces nauki musi zawierać oba te filary, ponieważ dają one nie tylko poczucie sensu, ale także i wymiernych rezultatów (skutków konkretnie podejmowanego i realizowanego działania).
A co w takim razie z tą matematyką w innym wymiarze czy też perspektywie? Cały czas marzy mi się taka matematyka w której dzieci i młodzież nie tylko akceptują to czego się uczą, ale również mają aktywny wpływ na to w jaki sposób jest ona realizowana przy częściowej (dużej) decyzyjności w kontekście realizowanych działań, chociażby w postaci jakże wartościowych projektów.
Niebawem postaram się napisać coś więcej, ponieważ teraz dzieje się zbyt dużo, więc każdy z nas potrzebuje nieco wyciszenia oraz czasu na refleksję, aby wrócić do tak zwanej normalności i poczucia bezpieczeństwa. Z uwagi na to, tym razem będzie dość krótko i skromnie, ale na pewno obrazek, który załączam, będzie pokazywał kierunek w którym warto podążać.
Co zatem chcę zaprezentować jako inspiracja w telegraficznym ujęciu? Otóż jest to zarys (szkic!) przewodnika dla nauczyciela: Matematyka ukryta w świecie komputerów, czyli 70 scenariuszy zajęć dla uczniów w wieku 8–14 lat. Tak naprawdę to na ten moment jedynie spis treści czy też ponumerowane pomysły z tak zwanymi słowami kluczowymi.
Od razu wyraźnie zaznaczam, że to jest dopiero faza bardzo mocno wstępna i robocza, ale wierzę, że osoby, które mają do czynienia z informatyką czy też programowaniem albo nawet tak zwanym cyberbezpieczeństwem, bardzo szybko rozpoznają znajome im twarze… czy też zagadnienia, które mogą sprawiać, że nagle na ich twarzy pojawi się uśmiech czy nawet może i nutka zaciekawienia!
I właśnie tak: to jest moja odpowiedź na współczesną karykaturę edukacji matematycznej, którą w bardzo ekstremalnej formie realizujemy w szkole średniej (pomijam uczniów na poziomie rozszerzonym z matematyki). Podkreślam, iż tak długo jak matematyka rachunkowa (rachunkowość matematyczna?!) będzie stanowiła więcej niż połowę czasu przeznaczanego na edukację matematyczną, tak długo będę pokazywał, że można inaczej, lepiej, ciekawiej czy też po prostu bardziej w kierunku odbiorcy oraz jego potrzeb. I to nawet jeśli cały świat nauczycieli matematyki powie mi wprost, że zwariowałem i po prostu nie znam się na uczeniu matematyki.
Wyraźnie podkreślam, że można mi śmiało zarzucić, że nie znam się na matematyce uniwersyteckiej i w tej materii jestem lajkonikiem, ale jeśli chodzi o pokazywanie matematyki w kontekście tego co można i należy zrobić, aby dzieci i młodzież zachęcić do niej, to tutaj jestem gotowy bronić mojego podejścia jak niepodległości. Nie tylko dlatego, że od zawsze tak uważam i czuję, ale także dlatego, że coraz częściej mam potwierdzenie tego w jaki sposób współpracując z moimi uczniami, zaczynają oni postrzegać matematykę jako wartościowe oraz pozytywne doświadczenie.
Jak ktoś jest ciekawy skąd ta moja pewność, to załączam zrzut ekranu w którym wyjaśniłem jednej z mam, to w jaki sposób pracuję z jej córką i na czym polega sukces edukacyjny, kto ma jaką rolę i co trzeba zrobić, aby każda ze stron dała z siebie to co niezbędne, żeby oczekiwania powoli zamieniały się w rzeczywistość.
Źródło: www.facebook.com/tomasz.pintal/
Zacznę od przypomnienia, że w miniony poniedziałek na stronie MEN zamieszczono informacje, zatytułowaną „’Szkoła do hymnu’ 2026. Jutro wspólnie zaśpiewamy Mazurka Dąbrowskiego”. Oto jej pierwszy akapit:
Już jutro, we wtorek 10 listopada, o symbolicznej godzinie 11:11 uczniowie i nauczyciele w Polsce wspólnie zaśpiewają „Mazurka Dąbrowskiego”. Będzie to dziewiąta edycja akcji Ministerstwa Edukacji Narodowej „Szkoła do hymnu”, organizowanej z okazji Narodowego Święta Niepodległości. […]
Przypomnę, ze jest to kontynuacja akcji, zapoczątkowanej przez min. Annę Zalewską jeszcze w 2018roku [wtedy pod nazwą-haslem „Rekord dla Niepodległej”], a rok później – już pod rządami Dariusza Piontkowskiego – kontynuowaną jako „Szkoła do hymnu”. Jak poinformowano w powyżej przywołanej informacji, w tym roku swój udział w tej akcji „zgłosiło się blisko 4 mln uczniów (3 999 012) i 400 tys. (399 928) nauczycieli z 17 027 szkół, przedszkoli i placówek w Polsce.”.
Oto zdięcia z owego śpiewania, zaczerpnięte z fanpage SP nr 158 w Łodzi:
Źródło: www.facebook.com/SP158Lodz/
x x x
Na tym tle postanowiłem zaproponować – właśnie dzisiaj – lekturę dwu tekstów, do których zachęcę jedynie ich fragmentami, odsylając linkiem do pełnych wersji.
Pierwszy to tekst już archiwalny, z 2016 roku, ze strony tycgodnika „PPOLITYKA”:
Jak być patriotą nienacjonalistycznym
1.Nie zatruwać sobie umysłu oglądaniem kanałów telewizyjnych, słuchaniem audycji radiowych, czytaniem prasy i portali internetowych szerzących nienawiść i uprzedzenia
2.Nie traktować zbyt poważnie haseł o godności narodowej, wstawaniu z kolan, obronie tożsamości zbiorowej i wiary katolickiej przed rzekomymi atakami wrogów wewnętrznych i zewnętrznych. To hasła obliczone na mobilizowanie tej części społeczeństwa, która jest lękliwa, sfrustrowana, niechętna zmianom kulturowym, nieciekawa tego, co dzieje się we współczesnym świecie, dobrego i pozytywnego, podatna na polityczną i religijną pedagogikę strachu przed nie-swoimi. Swoi i nieswoi to ta sama rodzina ludzka z takimi samymi zaletami i wadami, grzechami i świętościami .[…]
*Link do pełnego tekstu wiersza Jana Kasprowicza – W.K.
Pozostałe 7 wskazówek – do przeczytania – TUTAJ
Źródło: www.blog.polityka.pl
x x x
Tekst zaczerpnięty ze strony czasopisma „Głos Pedagogiczny”
( z 3 stycznia 2018, aktualizacja: 30 lipca 2025):
Współczesny patriotyzm
[…]
Czym patriotyzm jest, a czym nie jest
Nie zawsze jednak patriotyzm jest rozumiany właściwie. Miłość do ojczyzny i utożsamianie się ze swoim narodem należy odróżnić od postaw wyższości, wrogości i nienawiści wobec innych narodów i kultur. Te ostatnie postawy to ksenofobia, nacjonalizm i szowinizm – w żadnym wypadku nie należy mylić ich z patriotyzmem. Takie pomyłki mogą nas wiele kosztować, bo – jak pokazuje historia – często prowadzą do przemocy. Najbardziej jaskrawym tego przykładem jest zbrodnicza działalność III Rzeszy w okresie II wojny światowej, kiedy to machina państwowa i wojenna wywyższała naród niemiecki, a jednocześnie chciała zniszczyć lub zniewolić inne, „gorsze” narody – w tym Żydów i Polaków. To bardzo ważna historyczna lekcja, o której nie wolno zapominać.
Patriotą jest zatem ktoś, kto czuje miłość lub przywiązanie do kraju ojczystego, jest solidarny i utożsamia się ze swoim narodem. Natomiast wrogość wobec innych narodów, chęć ich poniżenia czy tym bardziej zniszczenia to szowinizm narodowy. Dzieci i młodzież powinni mieć świadomość tego rozróżnienia; wiedzieć, że patriotyzm to postawa oparta przede wszystkim na miłości, szacunku, oddaniu – a nie na nienawiści.[…]
Patriotyzm XXI wieku
Ci, którzy rozumieją patriotyzm w bardzo uproszczony sposób – tylko jako walkę o ojczyznę – w czasie pokoju mają utrudnione zadanie. Kiedy nie ma realnego wroga, szukają dla niego jakiegoś zastępstwa. Może to skutkować postawami ksenofobicznymi – nieufnością i wrogością wobec mniejszości etnicznych i narodowych, osób pochodzących z innych kultur. Dlatego warto rozmawiać z dziećmi i młodzieżą o tym, w jaki sposób ludzie mogą manifestować swój patriotyzm w codziennym życiu. […]
Cały tekst „ Współczesny patriotyzm” – TUTAJ
Źródło: www.glospedagogiczny.pl
Oto fragmenty (i link do pełnej wersji) tekstu Katarzyny Mazur, zamieszczonego 9 listopada na portalu „Strefa Edukacji”:
Wuefiści chcą spotkań z rodzicami. To ma odmienić lekcje WF-u
[…]
„Nie każdy uczeń musi zostać sportowcem, ale każdy zasługuje na szansę, by polubić ruch, poznać własne możliwości, by troszczyć się o zdrowie przez całe życie” – czytamy w deklaracji uczestników IV Kongresu WF z AWF „Aktywny Dzisiaj Dla Zdrowia w Przyszłości”.
Dokument, datowany na 5 listopada 2026 r. w Warszawie, zawiera postulaty zmian, których realizacja wymagałaby współpracy resortów, samorządów i szkół. Autorzy odwołują się do badań oraz doświadczeń projektu WF z AWF. Przekonują, że o jakości wychowania fizycznego powinny świadczyć umiejętności i postępy uczniów, a także ich możliwość codziennego uczestniczenia w ruchu.
Jedna z głównych rekomendacji dotyczy systematycznego nauczania fundamentalnych umiejętności ruchowych już w przedszkolu. Według badań przywołanych w deklaracji ponad połowa dzieci w wieku 8–12 lat nie osiąga wystarczającego poziomu alfabetyzacji ruchowej, czyli przygotowania do podejmowania różnych form aktywności. […]
Postulują celowe nauczanie: określenie umiejętności, które dziecko powinno zdobyć, dobieranie odpowiednich zadań i przekazywanie informacji zwrotnej. Przejściu na kolejny etap edukacji miałoby towarzyszyć sprawdzanie opanowania wymaganych umiejętności oraz wsparcie uczniów, którzy potrzebują dalszej nauki. W tym podejściu diagnoza ma pomagać nauczycielowi dostosować zajęcia. Autorzy wskazują na opracowane w projekcie aplikacje FUS i Alfabet Ruchowy, umożliwiające ocenę kompetencji ruchowych i monitorowanie postępów.[…]
Zmiana sposobu prowadzenia zajęć wymaga przygotowania nauczycieli. Uczestnicy kongresu rekomendują weryfikację i wzmocnienie kształcenia przyszłych nauczycieli przedszkoli, edukacji wczesnoszkolnej oraz WF.[…] Propozycje obejmują stałe, praktyczne doskonalenie z metodyki nauczania ruchu, dostosowywania zadań do możliwości dzieci, motywowania i edukacji włączającej. Autorzy sugerują także rozważenie szerszego udziału specjalistów WF w prowadzeniu zajęć w klasach I–III oraz mentoringu metodycznego. […]
Uczestnicy kongresu proponują też upowszechnienie modelu szkoły, w której okazje do ruchu pojawiają się przez cały dzień. Wymieniają aktywne przerwy, ćwiczenia śródlekcyjne i wykorzystywanie ruchu w nauczaniu różnych przedmiotów. Uczniowie mieliby uczestniczyć w planowaniu aktywności i zagospodarowaniu szkolnej przestrzeni.
Oferta powinna uwzględniać różne możliwości dzieci, zwłaszcza tych dotychczas nieaktywnych. Autorzy postulują również wspieranie aktywnego docierania do szkoły poprzez edukację, bezpieczne trasy i współpracę z samorządami. Według przywołanego badania takie działania podejmowało około 30 proc. spośród 100 badanych szkół.
[…]
Kolejna rekomendacja dotyczy przekształcenia Ewidencji „Sportowe Talenty” w element krajowego systemu monitorowania zdrowia publicznego. Zdaniem autorów samo gromadzenie wyników nie wystarcza. Potrzebne są kontrola jakości pomiarów, ich interpretacja w odniesieniu do zdrowia, informacja zwrotna oraz planowanie i ocena działań profilaktycznych. […]
Ostatnia rekomendacja dotyczy pilotażu rozwiązań wspierających bezpieczny i rzeczywisty udział w WF uczniów ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi. Autorzy wskazują zarówno na konieczność dostosowania wysiłku do możliwości i zdrowia dziecka, jak i przeciwdziałania przemocy rówieśniczej, stygmatyzacji oraz wykluczeniu.
Postulują ustalenie standardów współpracy nauczyciela WF z nauczycielem współorganizującym kształcenie oraz wsparcie drugiego nauczyciela tam, gdzie wymaga tego organizacja zajęć. Pilotaż miałby pozwolić ocenić koszty, wykonalność rozwiązań, uczestnictwo uczniów i ich poczucie włączenia. Dopiero jego wyniki stanowiłyby podstawę szerszego wdrożenia.
Wspólnym celem wszystkich propozycji jest szkoła, w której każde dziecko może rozwijać swoje możliwości i zdobywać pozytywne doświadczenia związane z ruchem. To właśnie takie doświadczenia, zgodnie z deklaracją, mają przygotowywać uczniów do dbania o aktywność i zdrowie także po zakończeniu edukacji.
Cały tekst „Wuefiści chcą spotkań z rodzicami. To ma odmienić lekcje WF-u” – TUTAJ
Źródło:www.strefaedukacji.pl
Przed kilkoma dniami na fejsbukowej stronie „SOS dla Edukacji” zamieszczono tekst, z którego można dowiedzieć się o ważnej mozliwości wzbogacenia programu nowego przedmiotu ”edukacja obywatelska”:
Edukacja obywatelska to szansa także dla organizacji społecznych. Jak z niej skorzystać?
Nowy przedmiot w liceach i technikach szerzej otwiera drzwi szkół dla organizacji społecznych. Podstawa programowa przewiduje, że uczniowie podejmują działania obywatelskie i prowadzą projekty edukacyjne. Do tego potrzebni są partnerzy spoza szkoły: praktycy, eksperci i aktywiści.
Polecamy przewodnik „Edukacja obywatelska. Przewodnik dla organizacji społecznych”, przygotowany przez zespół Centrum Edukacji Obywatelskiej (CEO), naszej organizacji członkowskiej. To konkretna instrukcja: jak wejść do szkoły, jak to zrobić zgodnie z prawem i co zaproponować uczniom i nauczycielom.
Co w nim znajdziecie? Kilka przykładów:
18 działań obywatelskich z podstawy programowej z podpowiedziami dla NGO. Uczniowie mają np. napisać petycję do władz, przeprowadzić sondę, wziąć udział w debacie albo zbadać dostępność przestrzeni dla osób z niepełnosprawnościami. Organizacja może poprowadzić warsztat rzeczniczy, pomóc przygotować ankietę, zmoderować debatę czy dać narzędzia do analizy dostępności. Przy każdym działaniu są dobre praktyki innych organizacji.
Trzy poziomy zaangażowania w projekty uczniowskie. Głębokie to mentoring zespołu od wyboru tematu po prezentację. Średnie to konsultacje lub patronat merytoryczny na wybranych etapach. Punktowe to np. udzielenie wywiadu, udostępnienie danych czy sali na wydarzenie. Każda organizacja, niezależnie od wielkości, znajdzie coś dla siebie.
Odpowiedzi na pytania prawne, które często blokują współpracę. Kiedy potrzebna jest zgoda dyrektora i opinia rady rodziców? Kiedy trzeba przedstawić zaświadczenie o niekaralności? Na przykład gość na jednorazowym warsztacie nie potrzebuje go, jeśli nauczyciel jest cały czas w sali.
Checklista partnerskiej współpracy oparta na Kodeksie Dobrej Współpracy CEO i Pola Dialogu. Do tego autorefleksja dla organizacji: czy i jak chcemy wspierać szkoły.
Inspiracje i źródła finansowania, m.in. małe granty, które szkoła i organizacja mogą pozyskać wspólnie.
Według badań CEO i Pola Dialogu dla ponad 70% organizacji dzieci i młodzież są główną grupą odbiorców. Mimo to tylko niecałe 13% z nich systematycznie współpracuje ze szkołami, a co czwarty nauczyciel nie zna żadnej organizacji społecznej. Edukacja obywatelska to dobry moment, żeby to zmienić.
Przewodnik do pobrania – TUTAJ
Źródło: www.facebook.com/SOSdlaEdukacji
Postanowiłem zamieścić fragmenty tekstu, zaczerpnięte z portalu „Prawo.pl”, gdyż może nie wszyscy o tym ostalemiu Regionalnej Izby Obrachunkowej w Poznaniu wiedzą:
RIO: Nieodpłatne wyposażenie stanowiska pracy nauczyciela to obowiązek organu prowadzącego
[…]
Do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Poznaniu wpłynął wniosek o wyjaśnienia, dotyczące zapewnienia nauczycielom przyborów, materiałów i innych środków niezbędnych do prawidłowego wykonywania przez nich obowiązków służbowych. W odpowiedzi izba przypomniała, że organ prowadzący szkołę zobowiązany jest zapewnić szkole podstawowe warunki do realizacji przez nauczyciela zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Nauczycielowi przysługuje wyposażenie jego stanowiska pracy, umożliwiające realizację dydaktyczno-wychowawczego programu nauczania (art. 29 ust. 1 i 2 Karty Nauczyciela).
Ponadto minister właściwy do spraw oświaty i wychowania (a w odniesieniu do szkół artystycznych – minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego) określa, w drodze rozporządzenia, podstawowe warunki niezbędne do realizacji przez szkoły i nauczycieli zadań i programów, uwzględniając konieczność realizacji przez szkoły zadań statutowych oraz realizacji przez nauczycieli zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych (art. 29 ust. 3 Karty Nauczyciela). W związku z tym minister edukacji w par. 3 rozporządzenia z 17 grudnia 2010 r. w sprawie podstawowych warunków niezbędnych do realizacji przez szkoły i nauczycieli zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych oraz programów nauczania wskazał, że nauczycielowi przysługuje nieodpłatnie wyposażenie w materiały niezbędne do wykonywania czynności wchodzących w zakres obowiązków nauczyciela, stosownie do specyfiki danej szkoły. Szczegółowy wykaz materiałów ustala dyrektor szkoły.
[…]
W nawiązaniu do wymienionych przepisów RIO uznała, że ocena wypełniania obowiązków szkoły wobec nauczyciela wymaga analizy regulacji wewnętrznych przyjętych przez dyrektorów szkół i pozostaje po stronie jednostki.
– Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu nie dokonuje w trybie udzielania wyjaśnień oceny prawnej konkretnych rozwiązań w zakresie zakupu materiałów dla nauczycieli przyjętych przez jednostki. Na organie prowadzącym szkołę oraz dyrektorze szkoły, stosownie do zakresu przypisanych im zadań i kompetencji, spoczywa obowiązek ustalenia, czy przyjęte przez dyrektora szkoły „rozwiązanie znajduje podstawę prawną i spełnia wymagania wynikające z przepisów o finansach publicznych”, w szczególności w zakresie dokonywania wydatków w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów i optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów, tj. w sposób określony w art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych – wskazała RIO.
Cały tekst „RIO: Nieodpłatne wyposażenie stanowiska pracy nauczyciela to obowiązek organu prowadzącego” – TUTAJ
Źródło:www.prawo.pl
Tydzień proponuję rozpocząć od lektury najnowszego (po 18 października) tekstu, zamieszczonego w minioną sobotę przez Jaroslawa Pytlaka na jego blogu „Wokół Szkoły”:
Silnik Ferrari w karoserii Trabanta
Muszę przyznać ze smutkiem, że niekończące się zawirowania polityczne, których kolejna eskalacja nastąpiła ostatnio wokół Trybunału Konstytucyjnego, mocno osłabiły mój zapał do zabierania głosu w tak mało ważnej kwestii, jak narodowa edukacja. Cóż z tego, że nauka widzi w niej klucz do lepszej przyszłości, skoro tu i teraz przytłaczają ją problemy najwyraźniej niepojęte nawet dla elit polskiego społeczeństwa, z klasą polityczną na czele?! Dotkliwie brakuje porozumienia w sprawie polityki edukacyjnej, dobrego pomysłu na modernizację całego systemu oraz zasobów potrzebnych do jego realizacji, gdyby taki pomysł jakimś cudem się pojawił i zyskał ponadpolityczny konsens.
Póki co musi nam wystarczyć namiastka zmiany, jaką jest szykowana w pośpiechu, z założenia bezkosztowa reforma „Kompas Jutra”. Akurat opublikowano projekty nowych podstaw programowych dla szkół ponadpodstawowych. Jako sumienny publicysta edukacyjny, pomimo wspomnianego braku zapału czuję się w obowiązku je skomentować. Z góry jednak proszę o wybaczenie, że w tym komentarzu nie będzie ognia.
x x x
Przeczytałem większość ogłoszonych propozycji, pomijając jedynie nieliczne niszowe przedmioty do wyboru dyrektora, którym nie wróżę specjalnego znaczenia i popularności. Z tej lektury wysnuwam wniosek, że tworzący je specjaliści uważnie wysłuchali zaleceń pomysłodawców reformy, uwzględniając modne w tym sezonie pomysły/pojęcia, takie jak sprawczość, rozmaite kompetencje, doświadczenia edukacyjne itp., które sprawnie utkano w obszernych dokumentach. Kilkakrotnie zdarzyło mi się zadumać podczas czytania. Na przykład, przy długiej niczym egipski papirus liście proponowanych lektur z języka polskiego, albo po stwierdzeniu w mojej „rodzonej” biologii braku systematycznego przeglądu świata istot żywych. Były to jednak tylko krótkie chwile zdziwienia, które kładę na karb własnego konserwatyzmu. Ponadto, jak zwykle przy każdej kolejnej reformie, rozbawiły mnie „Warunki i sposób realizacji” niemal wszystkich przedmiotów, bo gdyby potraktować je poważnie, to w oczekiwaniu na stworzenie w szkołach odpowiednich warunków zmiany programowe należałoby odłożyć do święty-nigdy. Ale to tylko takie rytualne zaklęcia, których w przeszłości nikt nie brał na serio i nie weźmie również tym razem.
Ogólnie rzecz biorąc, doceniam efekty pracy zacnego grona autorów. Jeśli nie napiszę, że stworzyli najlepsze podstawy programowe ever, to jedynie z powodu głębokiego przekonania, że takowe powstały z górą ćwierć wieku temu, w ramach reformy Handkego. Uznaję jednak, że te ogłoszone obecnie są wystarczająco dobre, nawet jeśli nie zadowolą wszystkich.
Tak pozytywna ocena z mojej strony może stanowić dysonans poznawczy dla stałych czytelników bloga „Wokół szkoły”, przyzwyczajonych, że zazwyczaj feruję opinie krytyczne i wskazuję słabe punkty komentowanych rozwiązań. Przyznam więc, że nie próbowałem zbyt głęboko i krytycznie analizować zaprezentowanych dokumentów, ponieważ moim zdaniem ich treść i forma mają w istocie niewielkie znaczenie dla przyszłości polskiej edukacji. Po części dlatego, że bardzo nisko oceniam szansę dłuższego przetrwania „Kompasu” w warunkach zawirowań politycznych. Przede wszystkim jednak z powodu braku „spinacza”, jakim dla najlepszych nawet podstaw programowych powinno być zaprojektowanie adekwatnej organizacji pracy szkoły i przygotowanie jej wdrożenia razem ze zmianami programowymi. A tego w „Kompasie Jutra” nie ma.
Pomysłodawcy reformy najwyraźniej założyli, że świetne koncepcje nauczania poszczególnych przedmiotów mocą nauczycieli spowodują cudowną przemianę placówek edukacyjnych. Żeby ułatwić synergię wysiłków pedagogicznych, wprowadzili pewne wspólne elementy, jak na przykład doświadczenia edukacyjne, czy pracę projektową. Choć to dobry kierunek, to jednocześnie o wiele za mało w stosunku do potrzeb!
Wszelkie działania praktyczne, wszelka praca zespołowa, są w dydaktyce szkolnej istnymi pożeraczami czasu. Czasochłonne metody wymagają ograniczonej liczby uczniów w klasach, a także dużej elastyczności organizacyjnej, by stworzyć i modelować czasoprzestrzeń, w której nauczyciele byliby w stanie tworzyć plany i koordynować działania, uczniowie – dobierać się w grupy projektowe, spotykać się w celu prezentacji efektów itd. Czy muszę przekonywać, że polskie szkoły ponadpodstawowe nie spełniają obecnie tych warunków?!
Metody, jakie promuje/narzuca nowa podstawa programowa, są doskonale znane, a jeśli nie stosuje się ich powszechnie w szkołach już teraz, to bardziej ze względu na brak możliwości niż uprzedzenia nauczycieli. Bez zmian organizacyjnych szkoła z „Kompasem Jutra” pozostanie taka sama, jak szkoła Zalewskiej. Można mieć nadzieję, że niektórzy nauczyciele zdołają ku pożytkowi uczniów skorzystać z zaoferowanych pomysłów, ale liczyć, że sama nowa podstawa programowa odmieni oblicze polskiej szkoły, to zdecydowany nadmiar optymizmu. Powtarzając więc raz jeszcze słowa uznania dla autorów nowych podstaw programowych, pozostanę przy przekonaniu, że reforma programowa nie powiedzie się bez gruntownej przebudowy szkoły jako instytucji, a zarazem nie będzie w stanie sama takiej przebudowy uruchomić. Podobnie jak włożenie silnika Ferrari do karoserii Trabanta nie zmieni go w samochód wyścigowy…
x x x
O ile uważam, że nowe podstawy programowe nie uczynią rewolucji w szkołach ponadpodstawowych, o tyle jeden pomysł z nimi związany może przynieść sporo szkód, a co najmniej wywołać potężne zamieszanie. Mam na myśli tak zwany rok bazowy, czyli założenie, że w pierwszej klasie, przynajmniej w liceach ogólnokształcących (w kwestii techników chwilowo się pogubiłem), ma nie być rozszerzeń przedmiotowych. Powód – konieczność wyrównania poziomu uczniów, co już niemal otwartym tekstem wskazuje się jako próbę powrotu do koncepcji gimnazjum. Problem w tym, że, jak zwykle, piękne założenia i teoria wydatnie odstają od praktycznych możliwości.
W liceum, którym kieruję od jego powstania na gruzach gimnazjum, istnieje rok bazowy – uczniowie wybierają rozszerzenia dopiero w drugiej klasie. Dobry pomysł, który doskonale sprawdza się w szkole niepublicznej, posiadającej zasoby, by każdemu umożliwić swobodny wybór rozszerzeń. Jest to jednak bardzo drogie rozwiązanie, w naszym przypadku finansowane z czesnego, o czym jednak nie może być mowy w placówce publicznej. Dodatkowo, jest to rozwiązanie bardzo trudne organizacyjnie – możliwe w placówce liczącej stu uczniów, którzy świadomie wybierają tok edukacji bez określenia jej kierunku już na starcie.
Krytycy koncepcji roku bazowego słusznie wskazują, że dla części uczniów, tych o już ukierunkowanych zainteresowaniach, będzie to czas stracony. Że wyrównywanie poziomu będzie równaniem w dół, aby podciągnąć słabszych. Że wybór rozszerzeń po klasie pierwszej może być bardzo ograniczony – do tych, które szkoła jest w stanie zaoferować. Jeżeli oferta będzie podawana już przy rekrutacji, odłożenie jej w czasie o rok wywoła duże zamieszanie i wędrówki ludów – w końcu w trakcie roku bazowego zainteresowania uczniów mogą ulec zmianie.
Nie pierwszy to raz w reformie „Kompas Jutra”, kiedy narzuca ona rozwiązanie teoretycznie dobre, bez względu na ograniczoną możliwość wprowadzenia go w praktyce. W rezultacie, jak zwykle, wszystkie kłopoty spadną na barki dyrektorów – zarówno tych zachowawczych, dobrze funkcjonujących w obecnym systemie, dezorganizując im pracę, jak i prowadzących placówki o ugruntowanym innowacyjnym modelu, którzy zostanąprzymuszeni do jego modyfikacji. Z tego powodu warto skorzystać z możliwości, jaką stwarza debata publiczna na temat podstaw programowych, by nie tylko zgłaszać uwagi szczegółowe, ale także lobbować całościowo za odejściem od koncepcji roku bazowego jako rozwiązania obowiązującego wszystkie szkoły. Ten obszar doskonale nadaje się do tworzenia autonomicznych rozwiązań w poszczególnych placówkach.
Tylko inwestując w autonomię zespołów pedagogicznych mamy szansę zastąpić wysłużonego Trabanta jakimś nowszym
Źródło: www.wokolszkoly.edu.pl/blog/